Generatieve AI* is in korte tijd uitgegroeid tot een populair hulpmiddel, vooral voor het zoeken en vinden van informatie. Toch betekent de opkomst van AI niet het einde van traditionele zoekmachines. Uit ons onderzoek onder 10.451 leden van het Citisenspanel blijkt dat het gebruik van generatieve AI wijdverspreid is, maar zorgen erover ook door velen worden gedeeld. Ook onder werkenden is er geen sprake van blindelings vertrouwen. Er is behoefte aan duidelijk richtlijnen, terwijl deze er lang niet altijd zijn.
*Generatieve AI is een vorm van kunstmatige intelligentie die nieuwe inhoud kan maken, zoals teksten, afbeeldingen en video’s. Chatbots, AI-afbeeldingsgeneratoren en AI-functies in zoekmachines zijn bekende voorbeelden.
Generatieve AI groeit snel, zorgen groeien mee
In de privésfeer hebben bijna alle Nederlanders (93%) weleens een vorm van generatieve AI gebruiken. Zes op de tien Nederlanders gebruikt generatieve AI in de vorm van zoekmachinefuncties (zoals de AI samenvatting van Google) dagelijks tot wekelijks in het privéleven. De belangrijkste beweegredenen voor gebruikers zijn de toegang tot meer informatie en het beter begrijpen van complexe informatie.
Toch blijven traditionele zoekmachines zoals Google veruit het meest populair: bijna alle invullers (95%) gebruiken deze wanneer zij iets willen weten. Vier op de tien Nederlanders gebruiken aanvullend een chatbot.
Als je iets wil weten, wat gebruik je dan om iets op te zoeken? (meerkeuze, n = 10.451)
Veel Nederlanders maken zich zorgen over het gebruik van generatieve AI. Ruim zeven op de tien zijn bang dat generatieve AI onjuiste informatie geeft en vinden dat de wereld er te afhankelijk van wordt. Zorgen over de impact op het klimaat en mogelijke discriminatie door generatieve AI worden minder vaak genoemd. Toch maakt ook bijna de helft van de Nederlanders zich hierover zorgen.
Generatief AI-gebruik wijdverspreid op het werk
Bijna negen op de tien Nederlanders gebruiken weleens generatieve AI op het werk. Ook op het werk wordt generatieve AI door het merendeel (56%) gebruikt om informatie op te zoeken. Daarnaast gebruikt bijna de helft generatieve AI om teksten te verbeteren (48%). Het analyseren en samenvatten (43%) en schrijven van teksten (41%) zijn ook populair.
Op wat voor manier gebruik jij generatieve AI in jouw werk? (meerkeuze, n = 3.942)
Wel een efficiëntieslag, maar geen blindelings vertrouwen
Wanneer men generatieve AI weleens op werk gebruikt, doen zes op de tien dit omdat het hun werk efficiënter maakt. Bijna de helft (46%) vindt dat het gebruiken van generatieve AI de kwaliteit van hun werk verhoogt.
Wat vind jij? Generatieve AI... (slider, n = 4.509)
Van de gebruikers op het werk geeft acht op de tien aan dat zij open zijn over het gebruik (83%) en de output van AI controleren (82%). Hoewel een grote meerderheid generatieve AI op het werk gebruikt, lijkt er geen sprake van een sterke afhankelijkheid: maar 9% van de gebruikers denken dat zij hun werk niet meer goed kunnen uitvoeren zonder generatieve AI. Bovendien vinden maar 15% van de gebruikers dat generatieve AI hun werk minder leuk maakt.
Over het onderzoek
Dit onderzoek is in juni 2026 uitgevoerd door Citisens voor onze eigen kennis. Voor dit onderzoek is geen opdrachtgever. 10.451 Nederlanders namen deel aan het onderzoek. De resultaten zijn gewogen naar leeftijd, geslacht, stedelijkheid en provincie. Het onderzoek is uitgezet onder het panel van Citisens, bestaande uit ongeveer 50.000 Nederlanders.