Het is geen geheim dat het gemeentelijk bestuur de afgelopen jaren steeds meer onder druk is komen te staan. Er zijn zorgen over de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen en grote groepen mensen voelen zich niet (meer) door politieke partijen vertegenwoordigd. Dit vormde voor Amsterdam de aanleiding om haar bestuurlijk stelsel onder de loep te nemen.

November 2020 

Vertrekpunt: de Amsterdammer

De rode draad in de doelstellingen van het bestuurlijk stelsel, is de ambitie om Amsterdammers beter te betrekken en beter van dienst te zijn. Het bestuur moet sensitief zijn voor wat er lokaal speelt en Amsterdammers invloed geven op hun eigen leefomgeving. Het perspectief van de Amsterdammers en de mate waarin hun inbreng en wensen in het bestuurlijk stelsel tot hun recht komen, is dan ook het vertrekpunt geweest voor dit onderzoek. 

Amsterdammer Cor over zijn buurt in Stadsdeel West

Amsterdammer Cor over zijn buurt in Stadsdeel West: "Vroeger kende je nog mensen die in de gemeenteraad zaten."

Citisens en Necker van Naem bundelen krachten

De combinatie van bestuurlijk onderzoek en het meten van draagvlak onder inwoners, bood Citisens en haar zusteronderneming Necker van Naem een prachtige kans om de handen ineen te slaan. Tilburg University sloot aan voor een verkenning van best practices uit binnen- en buitenland als het gaat om bestuurlijke stelsels. 

Onze Necker-collega’s gingen in gesprek met iedereen die werkzaam is binnen het bestuurlijk stelsel. Denk aan raads- en collegeleden, dagelijks besturen en leden van de stadsdeelcommissies, maar ook ambtenaren die zich voor de stad inzetten. Ook volgden zij onder meer de voorbereiding, behandeling en besluitvorming van vijf themadossiers (bijvoorbeeld zwerfafval). 

Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties

Dat bood Citisens de ruimte om te doen waar zij goed in is: een antwoord formuleren op de vraag ‘Zijn het gemeentebestuur en het gemeentelijk beleid toegankelijk, bekend bij en beïnvloedbaar door al die verschillende Amsterdammers?’ Aan de hand van de betrokkenheidsprofielen werd een campagne ingericht die was toegespitst op de verschillende doelgroepen in de stad. Gedurende het gehele proces zorgden we voor een representatieve afspiegeling. 

Amsterdam desktopVisual 2200x1600px
Amsterdam mobiel Visual 2200x2200px

Activiteiten evaluatie bestuurlijk stelsel Citisens & Necker van Naem november 2020

Zo deden we dat

  • Met een online platform werden Amsterdammers in al hun verscheidenheid opgeroepen om mee te denken.
  • In een digitale enquête werd het bestuurlijke vraagstuk vertaald naar vragen die voor de samenleving relevant zijn. Voel je je vertegenwoordigd? En weet je waar je terecht kunt als je een idee hebt?
  • Vijf gesprekstafels (fysiek en online) zorgden voor verdere verdieping. 
  • Om ook de niet-betrokken Amsterdammer te visualiseren, zijn vijf diepte-interviews gehouden met verschillende typen Amsterdammers en vastgelegd in een videoreportage.
  • Voor de ruim 3.000 (!) betrokken Amsterdammers en andere geïnteresseerden werd een publieksversie opgesteld, waarin de onderzoeksresultaten werden samengevat in toegankelijke taal.   
Videoreportage van vijf diepte-interviews met niet- of minder betrokken Amsterdammers

Videoreportage van vijf diepte-interviews met niet- en minder betrokken Amsterdammers

Grote stad, complex bestuur

Uit de diversiteit aan reacties wordt één ding duidelijk: Amsterdam is te groot voor één bestuursniveau. De doelstelling om Amsterdammers op lokaal niveau, in hun eigen buurt, beter te kunnen bedienen wordt belemmerd door het politieke karakter van het stelsel. De keerzijde hiervan is echter dat het een democratisch middel is voor controle en volksvertegenwoordiging. 

Tegelijkertijd bestaat er ook een zekere vermoeidheid als het gaat om stelselherzieningen. Hoewel het huidige stelsel soms voelt als een compromis, ziet lang niet iedereen een herziening van het stelsel zitten.

Diverse inwoners, één doel

En die belangrijkste stakeholder van het stelsel, de Amsterdammer? Die heeft beperkt direct contact met de verschillende geledingen van het bestuurlijk stelsel. De weg vinden naar de gemeente, laat staan het stadsdeel, is niet altijd makkelijk. Letterlijk en figuurlijk wordt er teveel afstand ervaren: stadsdeelbestuurders zijn niet zichtbaar in de wijk en het werkgebied van het stadsdeel is te groot. Aan de andere kant wordt dit niet door iedereen als problematisch ervaren. Zo vat één van de deelnemers aan de videoreportage het samen:

“Zolang het is geregeld op een goede of efficiënte manier, maakt het mij niet uit hoe de gemeente precies is georganiseerd.”

Voor de onderzoeksresultaten, zie www.amsterdam.nl/evaluatiebestuurlijkstelsel

Volgende case: MijnBurgemeester 2.0: onderzoek als tweerichtingsverkeer Of lees meer over inwonersconsultaties kennis of de tool